start

Zgodnie z wytycznymi płynącymi z podstawy programowej, nauczyciele WOS-u powinni wykorzystywać metodę projektu edukacyjnego

Głównym celem nauczania WOS-u jest kształtowanie postaw, w tym postawy zaangażowania w działania społeczne i obywatelskie. Postawę przedsiębiorczą trudno jest kształtować metodą wykładu lub pogadanki, nauczyciel powinien więc nie tyle werbalnie przedstawiać zasady i reguły postępowania, ile angażować uczniów dzięki stwarzaniu sytuacji edukacyjnych wyzwalających kreatywność i motywację do podejmowania przez uczniów nawet dość trudnych zadań.

Rozporządzenie w sprawie podstawy programowej określa, że - aby uczniowie działali aktywnie - szkoła (dyrektor i zatrudnieni nauczyciele) powinni zapewniać uczniom:
• dostęp do różnych źródeł informacji i różnych punktów widzenia
• wykorzystywanie zdobywanych wiadomości i umiejętności obywatelskich w życiu codziennym
• kształcenie umiejętności  planowania i realizowania uczniowskich projektów edukacyjnych
• udział w dyskusjach i debatach na forum klasy, szkoły i w innych sytuacjach społecznych
• pracę nad rozwiązywaniem wybranych problemów swego otoczenia i szerszych społeczności
• realny wpływ na wybrane obszary życia szkoły, m.in. w ramach samorządu uczniowskiego
• udział w życiu społeczności lokalnej
• możliwość nawiązywania kontaktów i współpracy z organizacjami społecznymi i instytucjami publicznymi
• uczestnictwo w obywatelskich kampaniach i działaniach oraz korzystania z różnych form komunikowania się w sprawach publicznych
• kształtowanie poczucia wartości i sprawstwa w życiu społecznym oraz zaufania do innych.

Na lekcjach WOS-u na etapie gimnazjum 20% treści nauczania określonych w podstawie programowej tego przedmiotu powinno być realizowanych w formie uczniowskiego projektu edukacyjnego, wykonywanego zespołowo. Wskazane jest, aby każdy uczeń przynajmniej raz w ciągu roku szkolnego uczestniczył w projekcie edukacyjnym. Dopuszczono też możliwość indywidualnej realizacji poszczególnych zadań przez pojedynczych uczniów.


Przykładowe projekty edukacyjne, które można zrealizować w gimnazjum na lekcjach WOS-u

Oto przykładowe tematy:
• Uczestniczymy aktywnie w życiu szkoły – uczniowie współuczestniczą w ramach uczniowskiego samorządu w poszukiwaniu optymalnych rozwiązań problemów szkolnych i w podejmowaniu ważnych decyzji dotyczących różnych obszarów działalności szkoły bezpośrednio ich dotyczących
• Tworzymy radę naszej gminy i podejmujemy decyzje w sferze edukacji – w trakcie projektu uczniowie powołują radę gminy i rozwiązują bieżące problemy związane z oświatą
• Jestem burmistrzem i decyduję – uczniowie symulują prace zarządu gminy i podejmują decyzje dotyczące bieżących problemów związanych z oświatą
• Model European Parliament – uczniowie symulują pracę Parlamentu Europejskiego, rozwiązują problemy związane z edukacją dzieci i młodzieży
• Planuję swoją przyszłość – uczniowie rozwiązują problemy związane z przebiegiem ich kariery zawodowej i opracowują plan własnej drogi zawodowej
• Nasze środowisko – uczniowie badają poziom zanieczyszczeń w swojej miejscowości oraz opracowują plan działań, a następnie prowadzą negocjacje z władzami gminy dotyczące możliwości jego wdrożenia (projekt interdyscyplinarny)
• Jestem przedsiębiorcą – uczniowie rozwijają umiejętności związane z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej oraz opracowują biznes plan dla własnej działalności.
• Realizuję się w życiu zawodowym – w trakcie projektu uczniowie rozpoznają swoje słabe i mocne strony, prezentują własne hobby oraz wybierają swój przyszły zawód będący kontynuacją ich zainteresowań, dzięki któremu wykorzystają swoje mocne strony.


Czynności i umiejętności rozwijane przez uczniów gimnazjum pracujących metodą projektu

Zalecane warunki i sposób realizacji podstawy programowej z WOS-u opisują również szczegółowo czynności i umiejętności rozwijane przez uczniów gimnazjum pracujących metodą projektu. Stosownie do tych przepisów uczeń na lekcjach WOS-u:
• zdobywa wiedzę i umiejętności związane z przedmiotem projektu
• wybiera zagadnienie: problem lub działanie, zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i założonymi celami projektu edukacyjnego
• poszukuje sposobów zbadania i rozwiązania problemu oraz skutecznego przeprowadzenia działania założonego w projekcie
• organizuje własną pracę i współpracuje z innymi realizatorami projektu edukacyjnego
• wytrwale i w przemyślany sposób dąży do realizacji zamierzonego celu
• przygotowuje i przeprowadza publiczną prezentację efektów projektu (np. na forum klasy, szkoły, gminy).


Kto decyduje o wyborze problemu lub działania w projektach edukacyjnych?

Z powyższych założeń wynika, że decyzja o wyborze problemu lub działania w projektach edukacyjnych należy do ucznia, któremu uczestnictwo w projekcie powinno umożliwić rozwój indywidualnych zainteresowań. Aktywny udział w pracach projektowych wpływa korzystnie na rozwój umiejętności rozwiązywania problemów, organizacji pracy i współpracy z innymi uczniami, osiągania celów oraz publicznego prezentowania rezultatów projektu. Nauczyciel w ramach tej koncepcji pełni funkcję wspierającą, organizacyjną i oceniającą.

Małgorzata Lachtara - wizytator KO, długoletni dyrektor szkół niepublicznych STO, autor i współautor wielu projektów edukacyjnych , w tym również współfinansowanych ze  srodków UE, trener i ekspert ds. oceny wniosków w LLP Comenius.
Tekst jest fragmentem artykułu z publikacji "Projekty edukacyjne w gimnazjum. Od pomysłu do ewaluacji".


Szukasz informacji dotyczących realizacji projektu edukacyjnego? Przeczytaj też:

• Projekt edukacyjny - od pomysłu do ewaluacji
• Co trzeba wiedzieć o metodzie projektu
• Projekt edukacyjny a prawa autorskie