start

Jednym z najważniejszych elementów procesu dydaktycznego jest diagnoza edukacyjna. Rozpoznanie mocnych i słabych stron uczniów to istotny czynnik wyboru metod i sposobów pracy z daną klasą. Dysponując materiałami na koniec roku lub na zakończenie danego etapu edukacyjnego, nauczyciel jest w stanie zdiagnozować postępy w nauce oraz dokonać ewaluacji swojej pracy.

Kiedy przeprowadzać diagnozę? Na to pytanie można odpowiedzieć – każdy moment jest dobry. Ale czy tak jest na pewno. Prowadzę lekcję w dwóch klasach, w jednej osiągam zakładane cele, w drugiej każde zajęcia idą „jak po grudzie” – myśli niejeden nauczyciel. Zaczyna zastanawiać się, dlaczego tak się dzieje. Przecież realizuje ten sam program, stosuje te same metody i wymagania, a rezultaty nauczania są diametralnie różne. Co się dzieje? Z czego wynikają różnice? Czuje się bezradny...

To oznacza jedno – uczniowie tych klas mają różne możliwości intelektualne lub dysponują różnym poziomem wiedzy z danego przedmiotu wyniesionym z poprzedniego etapu edukacyjnego. Przeprowadzenie diagnozy pozwala rozpoznać, jak uczą się uczniowie, co im pomaga, a co przeszkadza w nauce. Pomaga wprowadzić korekty w sposobie nauczania, dokonać zmian lub modyfikacji w programie nauczania, metod ułatwiających proces uczenia się. Diagnoza dokonana w momencie dostrzeżenia problemu jest swoistą „strażą pożarną” gaszącą powstający pożar.

Jeżeli diagnoza uczniów ma spełnić swoje zadanie – ułatwić naukę dziecku i pracę nauczycielowi z zespołem uczniowskim, powinna być przeprowadzona na tzw. „wejściu” – rozumianym jako rozpoczęcie kolejnego etapu edukacji. Poznajemy zespół uczniowski, z którym będziemy pracowali przez trzy lata – szukamy informacji bez „odkładania na później”, o preferowanych stylach uczenia się poszczególnych uczniów, ich zainteresowaniach, poziomie wiedzy. Te informacje stanowią mocny fundament planowania pracy.

Kolejny moment, w którym uczeń jest diagnozowany, to tzw. „wyjście” – koniec danego etapu edukacji. Rolę tą pełnią egzaminy i sprawdziany zewnętrzne. Zadaniem nauczyciela jest dokładne przyjrzenie się wynikom. Odpowiedzenie sobie na pytania:
1.    Czy wszyscy uczniowie rozwiązali zadania dotyczące mojego przedmiotu?
2.    Gdzie i w czym  wystąpiły trudności?
3.    W jaki sposób realizowałem tę partię materiału? Jakie stosowałem metody nauczania?
4.    Czy i jakich modyfikacji dokonywałem w programie nauczania ? Jak one wpłynęły na wynik egzaminu?
5.    W których zadaniach uczniowie uzyskali największą ilość punktów?
6.    Jak realizowałem te partie programu? Jakie wprowadziłem zmiany, usprawnienia? Jakie stosowałem metody nauczania?

Poszukiwanie odpowiedzi na pytania pozwoli na sprawdzenie, czy obrana metoda pracy z zespołem uczniowskim była skuteczna. Które z zastosowanych rozwiązań się sprawdziły i warto je wykorzystać w przyszłości? Z czego trzeba zrezygnować? Jakich innych zmian trzeba dokonać w programie nauczania, aby w przyszłości „nowi” uczniowie skutecznie radzili sobie z rozwiązywaniem  zadań egzaminacyjnych?

Analizując wyniki egzaminów, nauczyciel powinien odpowiedzieć sobie na pytanie, czy nadrzędny cel edukacji – wszechstronny rozwój ucznia został osiągnięty dzięki pracy planowanej w oparciu o diagnozę uczniów.

Zastanawiając się nad prawidłowością przeprowadzonej diagnozy, warto skorzystać z listy pytań kontrolnych.

Autor: A. Moszyńska

Polecamy zestawy testów diagnozujących!

• Testy diagnozujące. Język polski. Szkoła podstawowa. Część I - początek roku szkolnego
• Testy diagnozujące. Język polski. Szkoła podstawowa. Część II - koniec roku szkolnego
• Testy diagnozujące z matematyki dla uczniów rozpoczynających naukę w klasie IV
• Testy diagnozujące. Język polski. Gimnazjum. Część I - początek roku szkolnego
• Testy diagnozujące. Język polski. Gimnazjum. Część II - koniec roku szkolnego
• Testy progowe. Historia i społeczeństwo. Szkoła podstawowa
• Sprawdzian kompetencji z przyrody dla uczniów kończących szkołę podstawową